مطالعه‌ تطبیقی گچ‌بری‌های سیراف با گچ‌بری‌های چال ترخان و تیسفون

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشکده هنر دانشگاه الزهرا

2 دانشکده هنر، دانشگاه الزهرا تهران ایران

10.22034/ais.2024.434523.1071

چکیده

یکی از یافته‌های بااهمیت در جریان فعالیت‌های باستان‌شناسی بندر سیراف گچ‌بری‌های تزئینی آن است که کاربرد این گچ‌بری‌ها را می‌توان در خانه‌ها، مسجد و روی سنگ‌قبرهای سیراف ملاحظه نمود. نقوش به‌کاررفته در گچ‌بری‌های سیراف اعم از نقوش گیاهی و هندسی است که متأثر از هنر گچ‌بری دوره ساسانی می‌باشد. غنای تزئینی این گچ‌بری‌ها و پژوهش‌های اندک در رابطه با تأثیر هنر گچ‌بری ساسانی بر گچ‌بری‌های سیراف از جمله دلایل پرداختن به این موضوع است. هدف این پژوهش شناسایی گونه‌های تزئینی نقوش گیاهی و هندسی گچ‌بری‌های سیراف و بررسی شباهت‌ها و تفاوت‌های آن با نقوش گچ‌بری‌های دوره ساسانی از چال ترخان و تیسفون است. بر این اساس سؤال اصلی پژوهش این است که نقوش گیاهی و هندسی متأثر از گچ‌بری‌های ساسانی (چال ترخان و تیسفون) در گچ‌بری‌های سیراف کدام است و دارای چه مؤلفه‌های ساختاری در شباهت‌ و تفاوت‌ می‌باشد؟ این تحقیق با بهره‌گیری از مطالعه کتابخانه‌ای و به شیوه توصیفی-تحلیلی و با رویکردی تطبیقی انجام شده است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد نقوش گیاهی گچ‌بری‌های سیراف مانند نقش گل نیلوفر آبی، برگ کنگر، برگ تاک، درخت نخل، میوه انگور و همچنین کادربندی و حاشیه‌سازی با نقوش هندسی متأثر از نمونه‌های دوره ساسانی است. باوجود تشابه نقوش سیراف با نقوش استفاده شده در دوره ساسانی هنرمند دوره سیراف از هنر دوره ساسانی متأثر بوده ولی از خلاقیت خود بهره برده و به تقلید صرف نپرداخته است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

A comparative study of Siraf platers with chaltarchan and Ctesiphon plasters

نویسندگان [English]

  • Elaheh Panjehbashi 1
  • zeinab mohammadjani divkolaei 2
1 ASSISTANT ALZAHRA FACULTY OF ART
2 Master of painting, Faculty of Art, AlZahra University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

One of the important findings during the archeological activities of Siraf port is its decorative plasters, the use of which can be seen in houses, mosques and on the tombstones of Siraf. Thye motifs used in Siraf’s stucco are plant and geometric motifs, which are influenced by the plaster art of the Sassanid period. The decorative richness of these plasters and the few researches related to the effect of Sassanid plastering art on Siraf plastering are among the reasons for addressing this issue. The goal of this research are to identify the decorative types of plant and geometric motifs of Siraf stucco and to examine their similarities and differences with Sassanid period stucco motifs from Chaltarchan and Ctesiphon. Based on this, the main question of the research is, what are the plant and geometric motifs influenced by Sassanid plasters (Chaltarchan and Ctesiphon) in Siraf plasters and what structural component do they have in terms of similarities and differences? This research has been done using a library study and a descriptive- analytical method with a comparative approach. The results of this research show that the plant motifs of Siraf’s plasterwork, such as lotus flower motifs, artichoke leaves, palm trees, vine leaves, grape fruits, as well as framing and bordering with geometric motifs, are influenced by Sassanid period examples. Despite the similarities of the motifs of Siraf with the motifs used in the Sassanid period, the artist of the Siraf period was influenced by the art of the Sassanid period, but he used his creativity and
Did not just imitate.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Siraf port
  • Sassanid period
  • Plastering